I Klinika Okulistyki

Zaćma to choroba oczu polegająca na zmętnieniu soczewki, co skutkuje pogorszeniem widzenia i może doprowadzić do ślepoty. Najczęstszą przyczyną zmętnienia soczewki jest starzenie się organizmu i towarzyszące temu zaburzenia metaboliczne.

Rozpoznanie zaćmy opiera się na wywiadzie zebranym od chorego oraz na badaniu oka za pomocą lampy szczelinowej. Na wizycie kwalifikacyjnej wykonywane jest pełne badanie okulistyczne (wymagające rozszerzenia źrenicy kroplami do oczu), pomiar ciśnienia w oku oraz dobór sztucznej soczewki. W przypadku zaćmy dojrzałej, gdy ze względu na nieprzejrzystość soczewki nie ma możliwości oceny dna oka, należy także wykonać badanie ultrasonograficzne.

Wskazaniem do operacji zaćmy jest takie pogorszenie ostrości wzroku, które uniemożliwia codzienne funkcjonowanie, czytanie, czy prowadzenie samochodu i nie ulega poprawie mimo noszenia okularów. Nie powinno się odwlekać decyzji o usunięciu zaćmy. Przekonanie, że z zabiegiem należy poczekać, aż zaćma “dojrzeje” jest błędne. Zaćma jest schorzeniem postępującym, z czasem staje się bardzo twarda, a jej usunięcie trudniejsze i obarczone większym ryzykiem powikłań. Należy również pamiętać, że nie tylko zaćma jest odpowiedzialna za pogorszenie ostrości wzroku. Czasem w oku z zaćmą występują dodatkowe choroby, jak np. choroba plamki żółtej, zaawansowana jaskra. Wówczas nawet najlepiej przeprowadzony zabieg nie gwarantuje poprawy ostrości wzroku. O tym fakcie pacjent jest informowany przed zabiegiem.

Zaćma jest schorzeniem, które leczy się wyłącznie operacyjnie. W leczeniu stosujemy metodę tzw. fakoemulsyfikacji, polegającą na usunięciu zmętniałej soczewki za pomocą ultradźwięków i wszczepieniu sztucznej soczewki tzw. zwijalnej. Dzięki elastyczności takiej soczewki i zwinięciu jej w momencie wszczepiania, można ją umieścić w oku bez poszerzania cięcia operacyjnego. Soczewka rozwija się w pozostawionej torebce naturalnej soczewki i w ten sposób zajmuje właściwe dla niej miejsce w gałce ocznej. Zabieg jest wykonywany przez 2-milimetrowe nacięcie w rogówce, które goi się bez konieczności zakładania szwów. Jest przeprowadzany w znieczuleniu miejscowym, nie wymaga narkozy. Jest niebolesny, jednak w trakcie zabiegu pacjent może odczuwać ucisk, czy rozpieranie w oku. Ze względu na odruch zamykania powiek, oko jest zabezpieczono rozwórką, która uniemożliwia ich zaciśnięcie.

Zabieg trwa średnio 30 minut. W sytuacjach bardziej skomplikowanych (np. oko po urazie, zaawansowana zaćma) czas ten może być dłuższy. Podczas hospitalizacji operowane jest jedno oko. W razie potrzeby operacja drugiego oka jest wykonywana najwcześniej po kilku tygodniach.

Hospitalizacja związana z operacją zaćmy odbywa się w trybie jednodniowym (tzw. ambulatoryjnym) lub trzydniowym, w zależności od wskazań medycznych. W trakcie zabiegu na sali operacyjnej obecny jest lekarz anestezjolog, monitorowane są parametry ogólnych czynności organizmu (akcja serca, ciśnienie krwi, poziom natlenowania krwi), w razie potrzeby podawane są dodatkowe leki przeciwbólowe i obniżające ciśnienie krwi. Po zakończonym zabiegu pacjent opuszcza blok operacyjny z opatrunkiem na oku i przez kilka godzin pozostaje w łóżku na sali chorych I Kliniki Okulistyki, oczekując na kartę wypisową. Czas pobytu Pacjenta w klinice wynosi od 5 do 8 godzin.

Po operacji pacjent może jeść i pić, powinien również przyjmować swoje leki według codziennego schematu.

Następnego dnia po zabiegu, nie zdejmując opatrunku, pacjent zgłasza się na wizytę kontrolną według wskazań lekarza. Jeżeli proces gojenia przebiega prawidłowo, dalsze kontrole przeprowadza okulista, zgodnie z zaleceniami lekarza.

O czym trzeba wiedzieć po operacji zaćmy?

1. Można odczuwać niewielki dyskomfort w postaci swędzenia, czy uczucia piasku pod powieką, oko może być nieznacznie zaczerwienione, może wystąpić łzawienie. Widzenie początkowe może być zamglone, niewyraźne. Jest to całkowicie normalne w procesie gojenia oka po zabiegu. Jednak w przypadku znacznego pogorszenia ostrości wzroku, silnego zaczerwienienia, dolegliwości bólowych oka operowanego i/ lub głowy wokół oka należy jak najpilniej zgłosić się do poradni okulistycznej lub Izby Przyjęć klinik okulistycznych (nie jest wymagane skierowanie od lekarza rodzinnego).
2. Krople i/ lub maści do oka należy podawać dokładnie według karty wypisowej (np. lek wypisany 4 x dziennie stosuje się co 3 godziny od rana do wieczora). Nie ma konieczności stosowania kropli nocą.
3. Należy pamiętać o kontrolach okulistycznych w wyznaczonych terminach.
4. Przez pierwsze dni po zabiegu zaleca się odpoczywać, unikać wysiłku fizycznego, pochylania się i napinania mięśni brzucha (żeby podnieść coś z podłogi należy przykucnąć). Nie podnośmy przedmiotów o wadze większej niż 5 kg. Unikajmy przecierania i uciskania oczu.
5. Wskazane jest zachowanie ostrożności przy myciu twarzy tak, aby do oka nie dostały się substancje drażniące, jak mydło czy szampon. Unikajmy gorącej kąpieli, nie korzystajmy z sauny. O ile to możliwe, myjmy głowę w pozycji leżącej, unikajmy pochylania się nad wanną. 
6. Należy unikać spania na boku, aby nie uciskać operowanego oka zwłaszcza przez pierwszy tydzień.

Informacje dodatkowe:

1. Można oglądać telewizję, czytać, spacerować bez konieczności noszenia opatrunku.
   W słoneczne lub wietrzne dni zaleca się stosowanie okularów przeciwsłonecznych. 
2. Można używać do czytania okularów stosowanych przed zabiegiem. Jeżeli jednak szkło po stronie operowanego oka przeszkadza w patrzeniu, pogarsza widzenie, wówczas można w gabinecie optycznym wyjąć szkło i zamienić na tzw. szkło zerowe. Ostateczna korekcja okularowa może być dobrana dopiero po całkowitym zagojeniu rany i ustabilizowaniu widzenia (około 8-10 tygodni).

Instrukcja podawania leków do oka:

1. Dokładnie myjemy ręce.
2. Odciągamy palcem dolną powiekę i kierujemy oko ku górze.
3. Podajemy JEDNĄ KROPLĘ na wewnętrzną powierzchnię powieki lub do tzw. załamka powieki. Delikatnie zamykamy powiekę na 60 sekund.
4. Po 30 minutach w ten sam sposób możemy zaaplikować kolejny lek do oka.
5. W przypadku leków w malutkich, pojedynczych pojemniczkach (np. Dexafree) jeden pojemnik może być wyjątkowo stosowany w ciągu jednego dnia. Nie należy go wyrzucać po podaniu 1 kropli ani wlewać do oka całej jego zawartości, a pomiędzy aplikacjami najlepiej przechowywać w lodówce.