I Klinika Okulistyki

Szanowni Państwo! 
Rok 2023 był dla naszej Kliniki bardzo pracowity zarówno w zakresie działalności leczniczej, jak i naukowej. 
 

• Wykonaliśmy między innymi: 
  - 123 operacje przeszczepienia rogówki, w tym aż 95  wysokospecjalistyczne przeszczepienia warstwowe
  - 2536 zabiegów usunięcia zaćmy
  - 3611 iniekcji doszklistkowych w programie lekowym AMD i 854 w programie DME
  - 403 zabiegi witrektomii
  - 120 operacji p/jaskrowych
  
  
  
   
• Zorganizowaliśmy trzecią edycję międzynarodowej konferencji Nowe Trendy w Okulistyce Praktycznej, podczas której mieliśmy przyjemność gościć wielu znakomitych wykładowców zarówno z Polski, jak i z zagranicy, a liczba uczestników przekroczyła 300 osób! 
• Opublikowaliśmy 6 prac naukowych w recenzowanych czasopismach o zasięgu międzynarodowym, o łącznym współczynniku Impact Factor wynoszącym 24,20 punktów. 
• Otrzymaliśmy grant Agencji Badań Medycznych o wysokości 1 477 200 zł na realizację zadania pt. „Pionierska weryfikacja zastosowania immunomodulującego działania podprogowej laseroterapii mikropulsowej w zwyrodnieniu barwnikowym siatkówki z próbą optymalizacji protokołów laserowania 577 nm i 810 nm”
• Nasze lekarki, dr n. med. i n. o zdr. Elżbieta Krytkowska i dr n. med. i n. o zdr. Marta Wiącek, obroniły prace doktorskie z wyróżnieniem cum laude. 
• Dr n. med. i n. o zdr. Agnieszka Kuligowska otrzymała główną nagrodę w konkursie na najlepszą pracę badawczą prezentowaną podczas międzynarodowej konferencji naukowej „5th Baltic Sea Eye Conference” w Rostocku w Niemczech.
• Prof. dr hab. n. med. Anna Machalińska otrzymała nagrodę nagrodę Ministra Zdrowia za znaczące osiągnięcia w zakresie działalności wdrożeniowej
  
  
   
• Dr n. med. i n. o zdr. Marta Wiącek otrzymała nagrodę główną przyznaną przez Prezydenta Miasta Szczecin za pracę doktorską
  
  
   
• Poprowadziliśmy pierwszą edycję kursu z zakresu chorób powierzchni oka i podstaw keratoplastyki dla lekarzy w trakcie specjalizacji z okulistyki, a także  szkolenie z zakresu mikroskopii konfokalnej dla okulistów z całej Polski.
  
  

W nadchodzącym 2024 roku nie zwalniamy tempa!

Prof. dr hab. n. med. Anna Machalińska uzyskała tytuł LEKARZA ROKU przyznany przez Kapitułę Plebiscytu Medycznego Hipokrates 2022, organizowanego przez redakcję Głosu Szczecińskiego i Głosu Koszalińskiego. Pani Profesor zorganizowała wiodące w Polsce centrum kliniczne przeszczepień rogówki, w którym przeprowadza zabiegi z zastosowaniem najnowocześniejszych technik operacyjnych chirurgii mikroinwazyjnej. W roku 2018 wprowadziła do leczenia pionierską w skali kraju metodę małoinwazyjnego przeszczepienia błony Descemeta, która umożliwia odzyskanie pełnej ostrości wzroku i nie generuje powikłań obserwowanych w następstwie tradycyjnie przeprowadzanych transplantacji. Za te unikatowe dokonania została w 2022 r. doceniona w ogólnopolskim konkursie „Zdrowa Przyszłość - Inspiracje" w kategorii „Innowacje w szpitalu - medycyna - nowatorskie metody leczenia".

Patronat nad plebiscytem HIPOKRATES 2022 objęli Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, Rektor Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie, Szczecińska Izba Pielęgniarek i Położnych, Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Koszalinie, Okręgowa Izba Lekarska w Koszalinie, Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Koszalinie i Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki.

autor: I Klinika Okulistyki

Prof. Anna Machalińska z I Kliniki Okulistyki szpitala klinicznego nr 2 w Szczecinie jako jedyna w kraju przeprowadza nowatorskie, małoinwazyjne zabiegi przeszczepienia błony Descemeta, które przywracają wzrok pacjentom cierpiącym na poważne schorzenia rogówki. Za te pionierskie zabiegi została doceniona w ogólnopolskim konkursie "Zdrowa Przyszłość - Inspiracje" w kategorii „Innowacje w szpitalu – medycyna – nowatorskie metody leczenia”.

Rogówka oka wraz z soczewką pełni kluczową funkcję w procesie prawidłowego widzenia, odpowiadając za ogniskowanie promieni świetlnych w płaszczyźnie siatkówki. Histologicznie zbudowana jest z pięciu warstw, z których najbardziej przyśrodkową jest  błona graniczna tylna, zwana błoną Descemeta. Jest to warstwa włókien kolagenowych, która stanowi swojego rodzaju rusztowanie dla komórek śródbłonka rogówki. 

Choroby śródbłonka rogówki, prowadzą do postępującej utraty wzroku. Jedną z najczęściej rozpoznawanych jest dystrofia śródbłonka Fuchsa - obuoczna, wieloczynnikowa choroba uwarunkowana genetycznie. W jej wyniku następuje powolna utrata komórek śródbłonka i wtórne uszkodzenie rogówki. Choroba ta najczęściej dotyka osoby w średnim wieku, aktywne zawodowo, z niewielką przewagą płci żeńskiej. 

Tradycyjne techniki operacyjne stosowane w Polsce w leczeniu chorób śródbłonka nie są optymalne, mają liczne niedoskonałości, uniemożliwiające często pełną rekonwalescencję wzroku pacjenta. Problem stanowi m.in. zbyt duża grubość płatka przeszczepu, która może prowadzić do pojawiania się niepożądanych wad wzroku, czy też konieczność manipulacji płatka przeszczepu przy użyciu narzędzi, co może zwiększać ryzyko powstawania zwłóknień i bliznowaceń tkanek na złączu dawca-biorca.

Alternatywą może być ultraprecyzyjna technika operacyjna przeszczepienia wewnętrznej warstwy rogówki. prof. dr hab. n. med. Anna Machalińska, lekarz kierujący I Kliniki Okulistyki Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego Nr 2 PUM  w Szczecinie jako jedyna w Polsce, przeprowadza małoinwazyjne zabiegi tzw. keratoplastyki endotelialnej błony Descemeta (ang. DMEK). Ta metoda operacyjna jest w klinice szpitala na Pomorzanach standardem w leczeniu niewydolności i uszkodzenia komórek śródbłonka rogówki oka. DMEK jest jedną z najnowocześniejszych technik przeszczepienia rogówki na świecie. Różnice w stosunku do tradycyjnych technik keratoplastyki wykonywanych w Polsce dotyczą zarówno preparowania płatka przeszczepu, jak i jego wszczepienia i pozycjonowania. To technika w przeważającej mierze bezkontaktowa, co minimalizuje potencjalne straty komórek śródbłonka. W procedurze DMEK nie dochodzi bowiem do kontaktu narzędzi miażdżących z komórkami śródbłonka rogówki. Pozyskany bardzo cienki płatek przeszczepu przenoszony jest do komory przedniej oka, gdzie następnie jest pozycjonowany przy użyciu płynu i powietrza, poprzez manipulacje od zewnątrz. Dzięki bardzo małej grubości wszczepu nie generuje ona astygmatyzmu pooperacyjnego ani innych poważnych wad wzroku. To pozwala pacjentom odzyskać pełną sprawność wzroku w bardzo krótkim czasie po zabiegu. Metoda ta jest bezpieczna i daje bardzo dobre efekty leczenia chorób rogówki. Jak mówi prof. Anna Machalińska „Badania przeprowadzone w naszym ośrodku wskazują, że technika DMEK umożliwia odzyskanie pełnej ostrości wzroku w oku operowanym już w ciągu pierwszych kilku miesięcy od operacji. Dodatkowo parametry wad wzroku, takich jak np. astygmatyzm stabilizują się w pierwszych trzech miesiącach po zabiegu, co również wskazuje na szybką rehabilitację wzrokową”. Tymczasem w przypadku tradycyjnie wykonywanych zabiegów warstwowych tylnych istotna redukcja mocy astygmatyzmu następuje dopiero po 12 miesiącach od operacji. 

Dodatkowo, jak wskazuje profesor okulistyki, zaobserwowano istotnie mniejszą utratę komórek śródbłonka po zabiegu DMEK w porównaniu z tradycyjnym przeszczepem warstwowym. Jest to wynikiem znacznie mniejszej inwazyjności tej procedury – „A biorąc pod uwagę, że prawidłowa ilość i funkcja komórek śródbłonka warunkuje przyjęcie przeszczepu i wydolność całej rogówki, to bezkontaktowość techniki DMEK ma nieoceniony wpływ na obniżenie ryzyka odrzutu przeszczepionej tkanki” – tłumaczy prof. Machalińska.

Zabieg poprzedzony jest wpisaniem pacjenta na Krajową Listę Oczekujących na przeszczepienie rogówki oka, nadzorowaną przez POLTRANSPLANT. Po operacji pacjenci są pod opieką I Kliniki i podlegają kilku kontrolom pooperacyjnym. Operacje z zastosowaniem techniki DMEK I Klinika Okulistyki przeprowadza od 2018 roku. Do tej pory prof. Machalińska zoperowała i uratowała wzrok ok. 140 pacjentom z zastosowaniem tej metody operacyjnej.

Zastosowane techniki DMEK w leczeniu schorzeń śródbłonka rogówki przez I Klinikę Okulistyki szpitala na Pomorzanach zostało docenione w 5. edycji konkursu "Zdrowa Przyszłość - Inspiracje" Szpital Przyszłości, w kategorii „Innowacje w szpitalu – medycyna – nowatorskie metody leczenia”. Konkurs organizowany jest przez Koalicję Bezpieczny Szpital Przyszłości. Promuje on osoby, instytucje, szpitale, organizacje pozarządowe i firmy, które szczególnie zasłużyły się dla krzewienia nowych idei, rozwiązań i technologii, mając tym samym wpływ na większe bezpieczeństwo pacjentów i pracowników szpitali.

Źródło: I Klinika Okulistki

Fot. prof. Anna Machalińska podczas operacji rogówki

Prof. dr hab. n. med. Anna Machalińska, lekarz kierujący I Kliniką Okulistyki naszego szpitala została wyróżniona przez Polskie Towarzystwo Okulistyczne (PTO).  Klinika znalazła się w gronie laureatów ogłoszonego przez PTO konkursu wspierającego dostępność do Programu Lekowego AMD. Nagrodą jest sprzęt medyczny, który już trafił do kliniki.

AMD (ang. age-related macular degeneration), czyli zwyrodnienie plamki związane z wiekiem stanowi jedną z najczęstszych przyczyn nieodwracalnego pogorszenia widzenia centralnego 
u osób po 50. roku życia. Choroba dotyczy obszaru na dnie oka, zwanego plamką - to miejsce odpowiedzialne za widzenie centralne, które potrzebne jest do wykonywania codziennych czynności jak np. czytanie, rozpoznawanie twarzy czy znaków drogowych.
Od listopada 2015 r. finansowanie leczenia pacjentów z wysiękowym AMD uległo znaczącej zmianie. Dzięki przeznaczeniu na ten cel dodatkowej puli pieniędzy pacjenci mogą korzystać z leczenia AMD w ramach tzw. Programu Lekowego, niezależnie od ryczałtu, co realnie zwiększyło dostępność do terapii doszklistkowej (to zastrzyki do oka). 

Nowoczesny aparat wytwarzający napływ laminarny jałowego powietrza, fot. USK-2 

Aktywny udział w Programie Lekowym bierze I Klinika Okulistyki naszego szpitala. Wyodrębniona z kliniki Pracownia AMD działa niezależnie od pracy oddziału i pozostałych poradni. Gabinety pracowni wyposażono w nowoczesny sprzęt diagnostyczny. Utworzono dodatkowe stanowiska pracy dla lekarza specjalisty oraz pielęgniarki. W nowych pomieszczeniach diagnostycznych pacjenci są badani w warunkach zapewniających intymność oraz możliwość indywidualnej rozmowy z lekarzem. Dzięki wprowadzonym zmianom znacznie skrócił się czas oczekiwania na iniekcję. Obecnie leczeniem objętych  jest ponad 230 chorych. Rocznie wykonywanych jest ponad 1000 iniekcji doszklistkowych. Pacjentami pracowni są osoby z województwa zachodniopomorskiego, ale również lubuskiego i pomorskiego. 
Realizowany jest także program edukacji i profilaktyki AMD – wykorzystywane są pomoce multimedialne i organizowane spotkania edukacyjne ze specjalistą dietetykiem. Celem spotkań jest przekonanie pacjentów, że sposób odżywiania odgrywa bardzo ważną rolę w zachowaniu dobrostanu plamki żółtej i zmniejsza ryzyko wystąpienia zmian zwyrodnieniowych. Pacjenci otrzymują dostosowane do wieku i stanu zdrowia zalecenia żywieniowe i są informowani 
o korzystnym wpływie suplementacji karotenoidów (naturalnych przeciwutleniaczy) na przebieg choroby.  

Nowoczesny aparat wytwarzający napływ laminarny jałowego powietrza, fot. USK-2 

Wszystkie te działania I Kliniki Okulistyki naszego szpitala, mające na celu poprawę dostępności pacjentów do leczenia AMD, zostały dostrzeżone i dobrze ocenione przez Polskie Towarzystwo Okulistyczne. Wyrazem uznania jest przyznana nagroda – nowoczesny aparat wytwarzający napływ laminarny jałowego powietrza Operio Mobile. Aparat poprawia jakość powietrza zarówno w sali zabiegowej, jak i w okolicy pola operacyjnego, znacząco redukując ryzyko najgroźniejszego i najbardziej destrukcyjnego powikłania iniekcji doszklistkowych, jakim jest zapalenie wnętrza gałki ocznej. I Klinika Okulistyki została uhonorowana jako jeden z niewielu ośrodków w Polsce wykazujący ogromne zaangażowanie w pomoc chorym w walce z  „epidemią ślepoty”.  

AMD jest jedną z najczęstszych przyczyn ślepoty osób dorosłych na świecie. Ujawnia się ok. 50.-60. roku życia, a po 70.  prawie 30% osób jest dotkniętych tą chorobą. Zwykle zmiany dotyczą obu oczu, choć nie muszą pojawiać się jednocześnie i ich zaawansowanie może być różne. Do najważniejszych czynników ryzyka AMD zalicza się wiek, palenie papierosów oraz predyspozycje genetyczne. Spośród innych, o mniej udokumentowanym znaczeniu, wymienia się płeć żeńską, rasę kaukaską, otyłość, nadciśnienie, chorobę niedokrwienną serca oraz czynniki dietetyczne. Inwalidztwo w zakresie narządu wzroku jest szczególnie uciążliwe dla pacjenta, w znacznym stopniu upośledza jego komfort życia i wymaga bezwzględnej opieki osoby sprawnej. Z uwagi na stale wydłużającą się średnią długość życia AMD stanowi poważny problem zdrowotny i społeczny, także z ekonomicznego punktu widzenia. 
Choroba AMD może przebiegać w dwóch postaciach. Postać suchą, najczęściej występującą, charakteryzuje m.in. obecność druzów (to okrągłe, wielowarstwowe złogi, odkładające się w obrębie tarczy nerwu wzrokowego) i zanik nabłonka barwnikowego. Natomiast postać wysiękowa występuje znacznie rzadziej, jednak z uwagi na progresywny charakter prowadzi do szybkiej i nieodwracalnej utraty widzenia. Objawem charakterystycznym jest neowaskularyzacja, czyli powstawanie nieprawidłowych naczyń krwionośnych w obszarze naczyń włosowatych naczyniówki. Wymienionym zmianom patologicznym towarzyszą liczne krwotoki, wysięk oraz obrzęk siatkówki, które skutkują znacznym obniżeniem ostrości wzroku oraz zniekształceniem obrazu. W fazie późnej w centrum siatkówki rozwija się blizna, co wiąże się z całkowitą utratą ostrego widzenia plamkowego. 
Terapia przyczynowa i całkowite wyleczenie choroby nie jest możliwe, jednak wczesne postawienie diagnozy oraz włączenie jedynej dostępnej terapii jaką są iniekcje doszklistkowe może wpłynąć hamująco na rozwój choroby. To zastrzyki w oko, dzięki którym do wnętrza gałki ocznej wprowadza się substancję czynną (preparat antyangiogenny, tzw. anty-VEGF), która skutecznie radzi sobie z takimi schorzeniami jak AMD.  Może to spowolnić chorobę opóźniając moment utraty centralnego widzenia przez chorego. Iniekcja doszklistkowa to wbrew pozorom prosty i bezbolesny zabieg. Zapobiega wzrostowi nieprawidłowych naczyń krwionośnych w obrębie tkanek oraz cofa obrzęk siatkówki - wpływa na zmniejszenie, a nawet ustąpienie obrzęków i wysięków w obrębie siatkówki. Zmniejsza również ryzyko krwawień z nieprawidłowych naczyń.