Pracownia Tomografii Komputerowej

Charakter i przebieg badania tomografii komputerowej (TK)
Tomografia komputerowa to badanie oceniające struktury anatomiczne wewnątrz organizmu, umożliwiające wykrycie nieprawidłowości. Do zobrazowania przekrojów ciała wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie. 
Badanie jest bezbolesne, nieinwazyjne i nie wymaga stosowania znieczulenia. Wykonywane przez zespół specjalistów Pracowni Tomografii Komputerowej (technik, pielęgniarka, lekarz).

Do badania tomografem pacjent kładzie się na specjalistycznym, ruchomym stole. 
W tej pozycji wjeżdża do gantry, czyli wnętrza aparatu, gdzie dookoła jego ciała porusza się lampa, wytwarzająca promieniowanie RTG. Obrazy są sumowane komputerowo i przedstawione na monitorze jako obraz struktur anatomicznych.

Informacje na temat tego, jak odpowiednio przygotować się do badania pacjent otrzymuje w dniu rejestracji (w przypadku pacjentów rejestrujących się on-line lub telefonicznie informacja ta zostanie wysłana drogą mailową lub SMS-em, natomiast pacjenci rejestrujący się osobiście, otrzymują wydrukowaną instrukcję dotyczącą przygotowania do badania).
Badanie trwa zwykle 5-15 minut.

Przygotowanie pacjenta do tomografii komputerowej bez kontrastu
W przypadku badań bez użycia środka kontrastowego, specjalnego przygotowania wymaga jedynie pacjent zgłaszający się na badanie jamy brzusznej lub miednicy mniejszej:
- w dniu badania należy być na czczo
- na badanie należy zgłosić się z pełnym pęcherzem; w tym celu na godzinę przed planowanym badaniem należy rozpocząć spożywanie ok. 1 litra niegazowanej wody.

Przygotowanie pacjenta do tomografii komputerowej z kontrastem
Badanie tomografii komputerowej (TK) jest wysoko specjalistycznym medycznym badaniem diagnostycznym, w którym obrazy uzyskiwane są przy użyciu promieniowania rentgenowskiego i jego wykonanie wiąże się z napromieniowaniem pacjenta. Dawka promieniowania jest różna dla różnych okolic anatomicznych, ale dopuszczalna dla celów diagnostycznych. Badanie TK jest badaniem bezbolesnym, stosunkowo nieinwazyjnym i krótkotrwałym (w zależności od rodzaju badania trwa od kilkunastu sekund do kilku minut). 
Podczas badania pacjent kładzie się na specjalnej platformie (stole), który wjeżdża do aparatu tomografii komputerowej. W czasie badania TK może zaistnieć potrzeba dożylnego podania środka kontrastowego.

JAK SIĘ PRZYGOTOWAĆ DO BADANIA?

1. Badanie bez użycia środka kontrastowego: do tego typu badania nie jest wymagane szczególne przygotowanie, nie jest wymagane pozostanie na czczo. Pacjent powinien ubrać się w wygodną odzież, bez metalowych elementów (paska, guzików itd.) oraz powinien unikać zakładania biżuterii (kolczyków, łańcuszka) w dniu badania.
2. Badanie z użyciem środka kontrastowego:  wymagane jest specjalne przygotowanie,
   • pacjent powinien ubrać się w wygodną odzież, bez metalowych elementów (paska, guzików itd.) oraz powinien unikać zakładania biżuterii (kolczyków, łańcuszka) w dniu badania,
   • pacjent powinien wykonać oznaczenie poziomu kreatyniny w surowicy przed wyznaczonym terminem badania (wynik ważny jest 14 dni)
   • pacjenci chorujący na choroby tarczycy powinni przed badaniem pobrać krew celem oceny stężenia TSH (wynik ważny do 14 dni). W przypadku stężenia TSH poniżej dolnej granicy normy niezbędna jest pisemna zgoda endokrynologa, internisty lub lekarza kierującego na podanie środka kontrastowego
   • pacjenci chorujący na cukrzycę i przyjmujący METFORMINĘ: 
     1. w przypadku wyniku: eGFR >30 ml/min/1,73 m2 i bez oznak ostrego uszkodzenia nerek: należy kontynuować́ normalne przyjmowanie metforminy.
     2. w przypadku wyniku:
        • z eGFR<30ml/min/1,73m2, otrzymujący środek kontrastowy z wtórną ekspozycją nerkową,
        • otrzymujący środek kontrastowy dotętniczo z pierwotną ekspozycją nerkową,
        • z ostrym uszkodzeniem nerek:
          
          Należy zaprzestać przyjmowania metforminy od momentu podania środka kontrastowego.
          Należy oznaczyć eGFR w ciągu 48 godzin, a jeśli czynność nerek nie ulegnie istotnej zmianie, wówczas można ponownie rozpocząć przyjmowanie metforminy.  
           
   • pacjent w dniu badania powinien być na czczo (nie spożywać posiłków na około 5 godzin przed badaniem)
   • w dniu badania pacjent nie powinien być odwodniony, 2-3 dni przed badaniem należy pić dużą ilość wody niegazowanej, jak również w dzień badania
   • badania jamy brzusznej i miednicy wymagają wypicia ok. 1-1,5 litra wody niegazowanej na około 1- 1,5 godziny przed badaniem.

Pacjent ma prawo nie wyrazić zgody na podanie środka kontrastowego, jednak w takich przypadkach wartość diagnostyczna badania może być znacznie ograniczona.
Względnym przeciwwskazaniem do wykonania badania TK jest ciąża, z uwagi na szkodliwy wpływ tego promieniowania na rozwój płodu i możliwość wystąpienia wad rozwojowych płodu i dziecka po urodzeniu. 
 

Przeciwwskazania do podania środka kontrastowego: 
- nadczynność tarczycy, niewydolność nerek – w takich przypadkach o dożylnym podaniu kontrastu decyduje lekarz radiolog
- alergia na jodowe środki kontrastowe
- ciąża (poza sytuacjami ratującymi życie).